Deliler Boşandı - Ekin Tiyatrosu

 Yıllardır duruşundan ve tavrından ödün vermeden, popülist akımlara kapılmayıp sanatsal farkındalığını yitirmeden, ekonomik koşullara rağmen bağımsız ve özgür bir ekip olarak ülkenin her yerini neredeyse köy köy, kasaba kasaba dolaşıp oyunlarını halk için sahneleyen bir tiyatro Ankara Ekin Tiyatrosu. Bu yıl sahnesini eleştiri ve mizah ustası Aziz Nesin’in Deliler Boşandı isimli oyunuyla açtı. Aziz nesin’in yıllar önce yazdığı bu hikaye Orostopontolis adında hayali bir ülkede geçiyor.Deliler akıl hastanesinden kaçıp hayatın içine karışırlar ve olaylar gelişir.

Metni yeniden düzenleyen ve günümüze uyarlayan semih Çelenk içinde bulunduğumuz dönemin tüm unsurlarını inceleyip hiçbir siyasi ve toplumsal olayı kaçırmadan oyunun için yerleştirmiş.Hükümeti,bakanları,siyasi partileri,kamu kurum ve görevlilerini ciddi bir şekilde eleştirmiş.Aslında hepimizin gördüğü ve bildiği olayları bir metnin içine yerleştirip iki saatlik bir süreçte bize tekrar hatırlatması karşısında ekibin repertuarı belirlemeye çalışırken üzerinde hemfikir olduğu “akıl tutulması” kavramının ne demek olduğunu çok iyi anlıyoruz.Kolaycılığın hakim olduğu,” ben yaptım oldu”nun bilgi ve tecrübenin önüne geçtiği,düşünmenin sadece çıkarları düşünme şeklinde algılandığı,insanların bundan nasıl nemalanırım diye kafa yorduğu bir dönemde Ekin Tiyatrosu gözünü karartıp tüm açıklığı ve şiddetiyle herkesi ve her şeyi eleştirip biraz da gözümüzü açmaya çalışıyor.Metnin eleştiri dozunun yüksek olmasının yanı sıra yalın bir şekilde anlatmakla kalmayıp insanın gözüne gözüne sokması zaman zaman rahatsız edici olabiliyor.

Ekin Tiyatrosu halk tiyatrosu yapmasının da bir sonucu olarak doğru düzgün bir sahnesi bile olmayan yerlerde de oyunlarını sahneliyor.Yönetmen Faruk Güvenç danslı,şarkılı bir oyun olan Deliler Boşandı’yı mizanseni bol,hareketli bir şekilde sahnelemeyi tercih etmiş.Karakterler ve sahneler arasında geçişler kolaylıkla sağlanmış.Genelde seyirciye dönük olan oyuncuların bazı yerlerde sahneden inmeleri,seyircilerin arasından sahneye çıkmaları ve hele de seyirciyle diyaloga girmeleri seyirciyi oyuna katmaktan çok bir kargaşa yaratmaya yaramış.Dekor Kenan Ürüt’e,ışık tasarımı Osman Koçak’a ait.Bu iki hususla ilgili değerlendirme yapabilmek neredeyse imkansız.Çünkü hiçbir teknik imkanın olmadığı,oyun sahnelemeye hiç de elverişli olmayan bir salonda oyuncular zor şartlar altında rollerinin gereğini yaparken ne dekor ne de ışık onlara yardımcı olabildi.Küçücük sahneye dekorun bir şekilde sığdırılabilmesi ve oyuncuların seçilebilecekleri kadar ışık bulunması bile bir mucizeydi.Nazan Ön’ün hazırladığı kostümler ne eksiği ne fazlası olmayan,oyuncuların ve metnin önüne geçmeyen bir şekilde düşünülmüş ve işlevsel bir şekilde kullanılmış.Kemal Gönüç’ün müzikleriyle İhsan Bengier’in dans düzeni uyumlu ve hareketli olmuş fakat yine sahneden kaynaklanan sorunlar nedeniyle hem işitsel hem de görsel açıdan pek doğru yansıtılamadı.

Oyun karakterleri daha çok tiplemelerden oluşuyor.Her oyuncu birden fazla rolü canlandırıyor.Genel olarak bir ahenk söz konusu olsa da birkaç yerde oyuncuların oyuncuların yüzlerinin düşmesi dikkatlerden kaçmadı.Özellikle Bülent Yıldıran ve Aliye Karahan öne çıkan isimlerdi.Haberci rolündeki oyuncunun heyecanını gerçeklik ve inandırıcılıktan uzak,yapay bir tatla sunması ve sesini düşüklüğü göze batan noktalardan biriydi.Hepimize pek çok  yerden tanıdık gelebilecek Karadenizli komiser eğlenceli ve başarılı bir şekilde canlandırılırken Türk filmlerinin klişelerine kurban gitmiş alaycı ve abartılı travesti tiplemesi ise oyuna yakışmayan unsurların belki de en önemlisiydi.

Açık bir şekilde seyirciye hitap eden ve tepkilerini ölçen bir oyunda seyircinin de rolü çok önemliydi fakat seyircinin görevini hakkıyla yerine getirdiğini söylemek maalesef mümkün değil.Hem toplumsal bilincin hem de tiyatro bilincinin yerleşmesinin daha çok zaman alacağı kuşkusuz.Kendi başına gelenlerin farkında olmayan seyircinin tepkisiz kalarak ya da yersiz ve abartılı tepkiler vererek oyuna ve oyunculara karşı olan duyarsızlığını bu oyunda da hep birlikte yaşadık.Oyun süresince var olan bu duyarsızlığın telafisi midir bilinmez yine oyun sonunda seyirciler sözleşmişcesine  hep birlikte ayakta alkışladılar.Seyircinin bu tavırları ile Aziz Nesin’in anlatmaya çalıştıkları hiç hesaplanmadan ironik bir şekilde birbirini tamamladı.