MAKALELER

Hamlet Makinası - İstanbul Devlet Tiyatrosu

2014.10.26 00:00
| | |
3753

İstanbul Devlet Tiyatroları’ nın bu sezon repertuarına aldığı iki önemli oyundan bir tanesi olan ‘Hamlet Makinesi’, Shakespeare’ in yazdığı...

 

Ayşe Emel Mesci’den ‘Hamlet Makinesi’

İstanbul Devlet Tiyatroları’ nın bu sezon repertuarına aldığı iki önemli oyundan bir tanesi olan ‘Hamlet Makinesi’, Shakespeare’ in yazdığı  dünyaca ünlü karakteri günümüz dünyasının içine yerleştirip, sıradanlığın içinde savrulan zavallı insanları gerçek politik düzleme sokuyor. Heiner Müller’in ‘post-modernist’ tarzda yazdığı eseri iki türden incelemeli. Birincisi 1600’lü yılların hemen başında yazılan orijinal metinde anlatılan ‘iktidar kavgası’; ikincisi tarihsel oluşuma göre dünyanın geçirdiği devinimlerle ‘Hamlet’ in buluşması. Ayşe Emel Mesci’ nin sahneye koyduğu oyun kostümünden sahne tasarımına dek ince eleyip sıkı dokunmuş. Gösteriyi baştan sona sürükleyen Hakan Meriçliler ile oyunun konusu için yazılacak cümleler çok!

 

Müller’in bir noktada kendisini Brecht’ in yerine koyarak kaleme aldığı eser, bir değişim arzusundan çok olan biteni bize aktarmak için kurgulanmış. Marksist bakış açısının bol bol tematik halde kullandığı oyun, İKSV 19. İstanbul Tiyatro Festivali’nde seyircisiyle buluşmuştu. Şimdilerde de sahne yolculuğunu sürdüren eserin birçok noktası kusurlu olmakla beraber, yönetmenin olayları güncelleme çabası dahi ortaya konan yapıtı kurtarmaya yetmiyor. Yazının başında söylediğim kronolojik olarak tarihsel olayların içine giren Hamlet, kendi öyküsünden beter savaşları gördükçe yaşamın anlamından vazgeçiyor, kapitalist kuralların reel yapısına yönelik sistemli eleştiriler sunuyor. Konuda kadınların engizisyonda yaşadığı haksızlıklar, dünya savaşları, Hitler’ in faşist politikaları kare kare ekrana yansırken, kendi trajedisine ağlamakta güçlük çeken karakterin hezeyanlarını izliyoruz. Aile içi iktidar savaşından çıkan Hamlet, babasını öldüren amcasına ve annesine karşı ölümcül intikam alırken sahneye gelen tabuttan adeta yeni bir devrimci olarak çıkmış. Müller’ in yarattığı bu yeni Hamlet, devrimci misyonunu tamamlarken soylu aristokrat gibi halkı küçümseyip, entelektüel karşı duruşuyla ‘diyalektik’ olgusunun haklılığını yüzümüze çarpmış. Yani Ayşe Emel Mesci’ nin anladığı gibi sahnedeki karakterin ‘sol’ duruşla uzaktan yakından ilgisi yok. Korkularına teslim olmuş ikircikli psikolojik bunalımları izlemekten başka konuya başka bir bakış eklenmemeli! 

 

Gezi’ye Gönderme Oyunu Kurtarmaz! 

Oyunu güncelleme adına ‘Gezi’ ye yapılan gönderme öylesine kötü biçimde sırıtıyor ki, insan konunun içinde neden bu olayın yer aldığını merak ediyor? Müller yazdığı karakterini ‘devrimci’ yaparken, yaşama sol’dan bakan algıyı elinin tersiyle bir kenara itmiş. Diyalektik değişimin simgesi ise, komünist sistemin gelişini resmeden Hamlet’ in amcası, yine Hamlet tarafından devrilerek politik sistemin değişimle süreceğinin haberi verilmek istenmiş. Yani yazar bize şunu diyor; evet ben ortaya Hamlet’ in çatısı altında eleştirel bir dünya koydum, ama sol bile kendi içinde eleştirilip yok olmaya mahkum! ‘Gezi’ nin çocuklarına kadar yaşanmışlıklara tanık olup, parça parça, anlamsız bütünlükle süren ‘Hamlet Makinesi’ne Gezi duygusallığını eklemek kurnazca bir düşünce, fakat pek akıllıca olmamış! Yani Devlet Tiyatroları’nda ilk kez ‘Gezi’ vurgusunu yapmakla övünmek adına böylesi yanlışlar yapılmamalı! 

 

 

Yönetmenin oyunu anlayamadığı gerçeğinin ışığında, sahnedeki milimetrik düzen, dansçıların olağanüstü performansı, yan karakterlerin oyuna katkısı dört dörtlük! Mesci’ nin Brecht’le kurduğu düşünsel bağı Müller üzerinden aktarma çabasını taktir edemiyorum maalesef. 


Hakan Meriçliler’ in Olağanüstü Performansı! 

Hakan Meriçliler’ in ‘Hamlet’ karakterine, yazarın dağınık tarihsel bakış açısına katkısı tek kelime ile kusursuz. Temposundan ödün vermeden oyunu tamamlayan oyuncu, sanırım bu sezonki tiyatro ödüllerine çok yakın. Adeta nefes almadan kesik kesik parçaları yeniden birleştiren Meriçliler, son dönemde Devlet Tiyatroları’nda izlediğim en iyi performanslardan birisini sergiliyor. Oyuncu, yönetmenin anlamakta güçlük çektiği ‘politik felsefeyi’ doğru biçimde hissetmiş. Yani kusursuz olanın peşinde değil, değişimin yanında yer alan algı oyuncunun sözcüklerinde belirginleşiyor. 

Oyunu İstanbul Devlet Tiyatroları Üsküdar Tekel Sahnesi’nde izleyebilirsiniz. Tek perdelik gösteriyi seyrederken dikkatinizi sonuna kadar oyuna vermelisiniz. Kaçırdığınız bir bölüm sahnedeki olayları anlamsızlaştırabilir. 

Yaşam Kaya / yasam.kaya@gmail.com 

 

Anahtar Kelimeler: hamlet makinesi, istdt, istanbul devlet tiyatrosu, ayşe emel mesci, hakan meriçler



0 Yorum
Hmm! Bu içeriğe henüz yorum yapılmadı, sen yazmak ister misin?
Bekle! Yorum yazmak için üye olmalısın Üye isen burayı tıkla. Üye olmak için de burayı tıkla.
Diğer Yazıları





TİYATRONLİNE

E-Bülten Üyeliği Görüş Bildir