MAKALELER

Öteki - Tiyatro Seyirlik

2015.07.12 00:00
| | |
3784

Son zamanlarda sahnelerde tanıdığım deneyimli bir yönetmen. Tiyatro Seyirlik’ için geçtiğimiz dönemlerde...

 

‘Öteki’leşen İnsanların Faşizmi!

2015 Ocak ayının içinde yaptığım ’10 Oyun 10 Yönetmen’ dosyamda, tiyatro sezonuna damga vuran isimleri irdelemiş, yaptıkları çalışmaları masaya yatırmıştım. Ele aldığım oyunlarla ilgili geniş kritikleri yazdığım basın kurumlarına yetiştirememiştim. Geçtiğimiz sezon 110 oyun izleyip sezonu tamamladığım için, şu anda tatil moduna giren tiyatro sezonu sayesinde, seyircinin önümüzdeki sezon takip etmesi gereken oyunların eleştirisini yazmaya karar verdim. Bu ilk oyunu Tiyatro Seyirlik’ in ‘Öteki’sine ayırıyorum. 

Gürol Tonbul, son zamanlarda sahnelerde tanıdığım deneyimli bir yönetmen. Hüseyin Avni Danyal’ ın Kadıköy’de kurduğu ‘Tiyatro Seyirlik’ için geçtiğimiz dönemlerde ’yönetmen’ koltuğuna oturup birbirinden kaliteli işler gerçekleştirdi. Benim kendisiyle tanışmam 2008 yılında gerçekleşen ‘Uluslararası Karadeniz Tiyatro Festivali’ne dayanır. İzmir Devlet Tiyatrosu adına katıldığı festivale, ‘Misafir’ oyunuyla öylesine büyük damga vurdu ki, şu anda bile o zaman ki izlediğimiz rejinin taklitleri yapılıyor. Gürol Tonbul’ un çalışmalarında zekanın keskin örneklerini görmek mümkün. İşte bu zekice işlerinden birisi de Tiyatro Seyirlik için yönettiği ‘Öteki’ oyunu. Leone Ossowski’nin yazdığı “Öteki” adlı eseri kendi düşüncesinin ince çizgilerinden geçirip seyirciye sunan yönetmen, ortaya koyduğu projesiyle benim de ilk on yönetmen listeme girmeyi başardı. 

Oyun bir grup üniversite öğrencisinin oyun koymak için bir araya gelmesini anlatır. Üniversite kulübünde 1945 yılında geçen oyun sahnelenmektedir. ‘Yoksun’ adlı oyununun içinde Alman ve Yahudi arasında yaşanan ötekileştirme oyunu, oyuncuların birbiri arasında diyaloglarıyla ilginç bir hale dönüşmektedir. Ayrıca Türk oyuncunun yaşadıkları da ‘öteki’ kavramının nasıl oluşacağını açıklıkla gösterir. Konu bir faşizm deneyinin tiyatroda canlanması üzerine kurgulu! İnsanların içinde yer alan faşist duyguların kontrol olmadığı zaman ortaya çıkabileceğine, toplumdaki hemen herkesin bir gün ‘ötekileşmeye’ maruz kalabileceğine işaret eden sıradışı metin var karşımızda. Yahudi asıllı yazar Leonie Ossowski, İkinci Dünya Savaşı’ndaki Nazilerin vahşeti üzerinden günümüze uzanarak, Almanya’da yaşayan Türklerin hayatını anlatıyor. Bu konu mantığından gidersek eğer, Gürol Tonbul’ un daha önce yönettiği ‘Misafir’ oyunu da ‘gurbetçi’ hikayesi olayından ‘öteki’ kavramına dikkat çekmişti. Yönetmenin politik düşünce gücü, yönetimsel olarak seçtiği metinlere de yansıyor. Ayrıca ‘Öteki’ oyununun zayıf yazılan konusunu güncelleyerek, muhteşem bir uyarlama yapan yönetmen, ele aldığı oyununu her açıdan kusursuz biçimde sahneye aktarmış. 

Oyunun girişinde karşılaştığınız Nazi amblemleri ve çağrışımları; oyun içinde oyun mantığıyla ilerleyen öykünün sürekli değişen mekan görüntüsü; oyunun yazarından farklı kesitler sunulması; Türkçe müzikle sağlanan duygu geçişleri; oyuncuların sağlam karakterlerden oluşturulması yönetmenin sahnedeki başarısının açık kanıtı. Bunları mükemmel şekilde harmanlayan Tonbul, soluksuz bir öykü sunuyor bizlere. Tabi tüm bunların yanında, üniversitenin tiyatro kulübünden günümüze doğru çıktığımız yolculuğun anlatımında usta isim Hüseyin Avni Danyal’ ın sahne başarısını atlamamalıyım. Gençlerin faşizme doğru çıktıkları yolculukta konuya sert biçimde müdahil olan Danyal, ‘karakter oyuncusu’ özelliğinin tamamını sahnede mükemmel biçimde kullanıyor. Derya Artemel, Hakan Elmasoğlu, Birgen Engin, Atilla Can Çelebi, Can Baykan, Tunç Efe, Yarkın Ünsal ve Bahri Öztürk sahnedeki olayların gelişimsel olarak irdelenmesinde grup olmanın ruhunu açıklıkla gösterebilmişler. 

Oyunun sahne tasarımı ile kostüm tasarımında olumsuzluk biçiminde takıldığım nokta yok. Aksine konunun anlatımına uygun tasarımları izliyoruz. Tayfun Çebi ve Funda Çebi ikilisi Devlet Tiyatroları’ nın profesyonel mantığını oyunun içine harikulade yerleştirmiş. Sahnede bir yanda savaş ortamından çıkma faşist kokuyu hissediyorsunuz bir yandan da oyuncuların özelliklerine uygun dönemsel olayları görebiliyorsunuz. 

Günümüz dünya insanının yaşadıklarını anlayabilmek adına, Tiyatro Seyirlik’ in ‘Öteki’ oyununu önümüzdeki sezon için ajandanıza mutlaka not edin. Kim bilir belki siz de ‘öteki’ olmaya zorlanan grubun içindesiniz!  

YaşamKaya / yasam.kaya@gmail.com 

Etiketler: öteki Tiyatro Seyirlik Gürol Tonbul  yaşam kaya yaşam kaya Hüseyin Avni Danyal 

Anahtar Kelimeler: tiyatro seyirlik, öteki, Gürol Tonbul



0 Yorum
Hmm! Bu içeriğe henüz yorum yapılmadı, sen yazmak ister misin?
Bekle! Yorum yazmak için üye olmalısın Üye isen burayı tıkla. Üye olmak için de burayı tıkla.
Diğer Yazıları





TİYATRONLİNE

E-Bülten Üyeliği Görüş Bildir