Gidion'un Düğümü - İstanbul Şehir Tiyatrosu

annem güneş sezai akmen anısına….

GİDİON’UN DÜĞÜMÜ!     (GİDİON’S KNOT)
(Çocukluğun Masumiyet Süresinin Sürekli Olmadığının Bilinmesi Unutulmamalıdır)

                
 DÜNYA TİYATRO GÜNÜ 27.Mart.2026 KUTLAMA GÜNÜNE ARMAĞAN OLSUN.

PROJE ÇALIŞMASI

Oyuncu Özge Özder tarafından yönetmen Ersin Umulu’ya atılan kutlama mesajıyla yeni  projenin  sahnelemeye ilişkin düşüncesi 2024 yılında başlamış .Gönderilen armağan ise üst ana  başlıkta adı belirtilen  ve söz konusu oyun teksti olmuştu.Bol ödüllü Johnna Adams adlı kadın yazarın, psikolojik ve sosyal temalara ilişkin çalışmalarına örnek olarak eğitim, toplumsal baskı ve şiddet ile toplumsal eleştirinin çocuk anlamında detaylı duruşunu ,  anne ve öğretmen gibi ana ögeler  üzerinden tartışılan ve haklı haksız mesafesini  yazar oyunda  tamamen ortaya bırakmıştır.

OYUN KONUSU   VE…
Oyunun  adını Büyük İskender ve ‘Gordion Düğümü’ efsanesinden alması , düğümün çözümünde  ortaya çıkan belirsizlik ve öfkenin çözülemezliği, eşit anlamda bilinen bölüşülemezliğinin zor hali yine  fark ettirebilecek mi? sorusuyla buluşturmuş ve olası düğümlerin oyuna güç katması anne ve öğretmen katmanında giderek Gidion’un anlaşılamayan özelliğinin  ikiliyi zorlaması, önce kendileri sonra birbirleriyle  yüzleşmelerini getirmiştir.Chicago banliyösüne ait Lake Forest’de bir okul ve sınıfta  anne Corryn’nin oğlu Gidion’un süreli okuldan uzaklaşmasına neden olan durum ile sınıf öğretmeni Clark ile   tartışması oyunu başlatır.. Anne eğitimli profesör ünvanı olan bir kadın.Oyunun çözümsel anlamda efsaneye ilişkin ana  düğümün , kolay olmayan olayların akışında çözebilecek faktörlerin öfke,korkaklık,sorumluluk ,masumiyet ,sansür vb gergin dokusu üzerine atılan güçlü ve çözümsüzlüğün temeline yerleştirilmiş biraz da çaresizliğin vurgusunu hissettiren naif duyguların çok ötesine yerleşmiş oyunda, fiziksel ve duygusal şiddeti birlikte yaşıyoruz.Özde ve biçimde farklı olan bu iki kadının birbirlerini de doğru anladıkları düşüncesi oyunda anlaşılamayan  solukluk içinde  duruyor.Olay örgüsünde gizlilik veya bilinmeyenlerin öğretmen ve anne ikilisinde de değerlendirilmesi yine çok farklı! Sorumluluklar  başlama,bitme noktasında uzlaşılamayan düğümler gerçeklerin genç öğrencinin yazısında fark edilmesinin ağırlığı yine ahlak ve üstün yetenekli bedende kimin daha iyi sahiplenmesi,fark etmesi gizilde tartışma konusudur..Zor olan ikiliye aslında eşlik eden Gidion’un varlığının baskısı,ağırlığı her iki kadını karşı karşıya getirir.Çözüm  farklı çözümsüzlük içinde sıkışan iki kadının  gergin yüzleşmesi  olmuştur.

YÖNETMEN ERSİN UMULU  Yazarın  kendi ilgi alanı içinde  psikolojik  ve sosyolojik temada , oyun kendi dengesi için yazılmış ve yönetmen tarafında hırpalanmadan aynı gösterge ve düşünce sahneye gelmiş , Umuluda haklı  başarıyı  kucaklamıştır..Çocuğunu kaybetmiş anne ile öğretmen öğrenci  arasında her zaman olabilecek  çıkmazların güncelliğini kaybetmeyen yapının sıkıntılı zor anlaşılır hatta ulaşılabilir  olmayan hallerini tek perdelik süre içinde ve iki farklı kadın ile yorumlamış. Kimin doğru,yanlış  olduğu hususunda tarafsız tutumunu titizlikle  bozmadan ve saat gibi işleyen sahne performansında oyuncuların da yolunu açan  yönetmen Ersin Umulu ‘nun başarısı görmezden gelinemez.Anlama,yorumlama,sahneye taşıma ,oyuncu seçimi ve gereksiz ayrıntıdan kaçınarak çok çalışmanın getirdiği başarı ancak alkışlarla kendisine teşekkürümüzün ifadesi olabilir.

ÖZGE ÖZDER VE OYUNCULUK MUCİZESİ Oğlunu kaybetmiş içi rahat olmayan meslek kadını bir annenin aslında kendisiyle hesaplaşmak üzere okula  gelmesi.Sınıf öğretmeniyle oğlunun yine sınıfında buluşma eylemi. Gerçekte kapıda başlamayan ve anneyi oraya getiren iç alevin   son noktasıdır. Tarifsiz acının ,kendisiyle hesaplaşmasını bitiremeyen annenin iç çığlıklarının tüm bedeninde yarattığı gerginliğin ve ifadesinde oluşan ve hiç değişmeyen mimiklerinin sadece yürüyüşünde saklamaya çalıştığı öfke kontrol ile yoğunluğu mükemmel duygusunu sahneden tüm seyircisine ulaştırmayı başarıyor.Seyircinin buluştuğu tek nokta anne Corryn’in aile , arkadaş , okul  ve ebeveyn kavramlarında içsel haykırışlarından sözsel haykırışa  geçişiyle birlikte yükselen sorgulamanın seyirciyle birlikte aynı yoğunlukta özsel anlamda devam etmesi olmuştur. Sahnede Özder ile seyircinin Gashane Sahnede birlikteliği oyuna katılımı ,yüksek ve sert  gerilimin iyileştiremediği yine  seyir yerinde sizi sarsan duyguların en zararsız şekilde göz yaşı getirdiği anlar ötesi bu oyuncu ve oyunculuk karşısında hayranlık ötesi özlenen performansı  ancak mucize olarak tanımlayabiliyorsunuz . Oyuncunun biçimsel anlamda da uyumuyla beden dilinde  yarattığı ölçü ,hayranlığınızı bir üst katmana taşıyarak üst satırda paylaştığım mucize etiketini  oyunculuk anlamında tekrarımızda haklılığımızı vurguluyor.

ÖZGÜR KAYMAK Sınıf öğretmeni  bayan Clark  yorucu,düşündürücü,gergin  ve en önemlisi eğitim sisteminin çok ciddi anlamda eleştirisiyle öğrenci üzerinden düğümlerle belki mesleğinin en önemli karşılaşmasında sakin ,yapıcı performansıyla sahibi olduğu yerin hakkını korumaya çalışır.  Velisi konumunda olan öğrencisinin annesinin gelmesiyle ,  farklı görüşünü ötelemeyen,tanışık olduğumuz genel yapının kıvrımsız  düz ve olumlu olamayan kimliğini başarıyla Kaymak oyunculuğunda buluşuruz..Bir bütünün sistem kompozisyonunda gereğini sahneye taşımasında başarılı  olmuştur.

SAHNE TASARIMI A.Nur Yaman   Gashane Sahnede oluşturulan mekanda oyuncu seyirci birlikteliği veya yakınlığı istenilen duygu birliğinin yaşanmasını doğrudan etkilemiş.Sınıf oluşumunda renklerin seçimi ,dekor parçaları ,resimler vb tüm aksesuarlarla renklendirilmiş olması,resimlerin konu içerikleri seçimi ,kostümlerin renk ve tarz olarak yine seçimi ,Fatih Mehmet Haroğlu Işık tasarımında tüm duygulara eşlik edici ve destekleyici,Barış Manisa Müzik uygulamasında,Yunus Nalcı özellkle zil sesi uygulaması özeninde oyuna olumlu desteklerini vermişler

DRAMATURG VE YÖNETMEN YRD Hatice Yurtduru ve Ercan  Demirhan,Yasemin Tunca Şimşek,Çiğdem Gürel ile tüm emeği geçenlere teşekkürlerimi iletmek isterim.

DÜNYA TİYATRO GÜNÜ  27.MART .2026  Bu kutlama gününe, izleme şansımı değerlendirerek’’ GİDİON’UN DÜĞÜMÜ ‘’ Oyununu akademisyen eleştirmen kimliğimle yine bu güne kendi adıma armağan ediyorum. Kutlu Olsun.
                                                           

 Füsun Akmen Balkaya/ Gashane Sahne -2026