Çan Tiyatrosu 42 Yaşında

ÇAN TİYATROSU 42 YAŞINDA

 14 Nisan 1984'te, bu topraklarda bir filiz gibi yeşerdiğimiz günden bu yana, tam 42 yıl geçti. 

Neredeyse yarım asıra merdiven dayadık. Ankara Ayrancı Mahallesi Meneviş sokakta küçük bir dükkanda tiyatro sevdalısı bir grup genç olarak çocukluk hayallerimizi pratiğe döktük. 

Olmaz denileni, iki kalas bir heves şiarıyla gerçek kıldığımızda yirmili yaşlarında genç yüreklerdik. Dile kolay 42 senede pek çok acı tatlı deneyimlerimiz oldu. Kurulduğumuz yıllar zor yıllardı. Daha sekizinci ayımız olmamıştı. Aralık 1984’te; çocuk oyunu provası yaparken ekibin tamamı (38 kişi) gözaltına alındık. 

Bir gece misafir edilip bırakıldığımızla kaldık. Dünya şaşkındı Yerli basının dışında CNN, BBC ve RFS gibi uluslararası yayın kuruluşları da haber yaptılar. Siyasi propaganda, yapılanma ya da siyasi bir oyun değil masal tiyatrosu yapmaya çalışan tiyatro aşığı gençlerdi misafir edilenler. Savcı bile şaşkındı mesai başlayınca herkes salındı ama bu travma kaldı.

 “Herkes tiyatrocu olabilir çünkü Çan Tiyatrosu var” dedik. Gülenler oldu, eleştirenler oldu ama sonunda zaman gösterdi ki; geri dönüp baktığımızda “Haklı Çıktık”...

Tiyatro sadece yıldız oyuncuları var etmek için değil, mutfağında kostüm tasarımcısı, ışıkçısı, dekorcusu, müzisyeni, hatta turne otobüs şoföründen, organizatöre kadar, onlarca alanda var olan kişi ve meslekleriyle varlık bulabiliyordu. Bu da yetmezse gelecekte iyi bir tiyatro seyircisi ve tiyatro severleri de bu mutfak kabul etti. Bizimle yola çıkan ya da sonradan bize katılan arkadaşlarımızdan artık hayatta olmayanlar oldu onların da ışıklarıyla ÇAN var oldu. 

Saygı ve sevgiyle yükselen yapımıza harç oldular, tuğla oldular.  Dünya tiyatro literatüründe son yıllarda yükselen "post-dramatik", "dijital performans" ve "(gerçek mi-Sanal mı) mekân odaklı" tartışmaların ötesinde, yapay zekalarla senaryolar ışıkçılar hatta oyuncular için yepyeni bir dönem başladı.  

Unutulmamalı ki “insanı insana, insanla ve insanca anlatan sanat" tiyatrodur. Bizler tiyatroyu; maddenin ve toplumsal ilişkilerin devinimi içinde, insanın kendi özüne ve emeğine dönüş yolculuğu olarak tanımlıyoruz. 

Yapay zekalar pek çok sanatı etkileyecek ama sanat üretim ve tüketim üçgeninde özne hep insan olarak kalacaktır diye düşünüyoruz.  

Kurulduğu günden itibaren, ücretsiz tiyatro atölyeleri açarak; Türk Tiyatro sanatına bir çok yazar, yönetmen, oyuncu gibi tiyatro insanları yetiştirerek, onların bu gün özel ya da Devlet Tiyatrolarında var olmalarını sağlayan Çan Tiyatrosu şu ana değin 127 birbirinden farklı çocuk oyununu, 13 gençlik ve yetişkin oyununu toplam 385 kez reji yaparak 6743 kez perde açmış ve 486.436 seyirci ile buluşmuştur. 

Ayrıca çeşitli televizyon kanal ve programlarında 387  gösteri gerçekleştirip inanılması zor bir tarih yazarak, milyonların gönlünde taht kurmuştur. 1984 tarihinde Sokak Kedisi Marilu isimli ilk oyunumuza gelen o gününün 8-10 yaşlarındaki çocukları, bugünün 50 yaşını geride bırakan yarım asıırlık  anne ve babaları olarak çocuklarını oyunlarımıza getiriyorlarsa bu sevgi kuşaktan kuşağa taşınan bir sanat lezzetine dönüştüğü içindir. 

 “Çan’lar; çocuklar için, tiyatro sanatı için çalmaya devam edecek.”! 

Sahne sadece üzerinde oyun oynanan bir platform değildir. Sahne; bir meydandır, bir sokaktır, bir umuttur.

 Sahnedeyiz, her yerdeyiz, birlikteyiz!

ÇAN TİYATROSU 14 Nisan 1984 – 14 Nisan 2026