MAKALELER

Tüketimin "Suratına Tiyatrosu"

2019.07.22 00:00
| | |
2449

Sizce Nasıl?
İngiliz oyun yazarı Mark Ravenhill’in 1996 yılında yazdığı Alışveriş Ve Sik*ş oyunu, İngiltere’de yaşayan bir grup gencin, mutluluğu bulabilmek için gösterdikleri çabayı anlatmaktadır
TÜKETİMİN “SURATINA TİYATROSU” ALIŞVERİŞ VE SİK*Ş
 
İngiliz oyun yazarı Mark Ravenhill’in 1996 yılında yazdığı Alışveriş Ve Sik*ş oyunu, İngiltere’de yaşayan bir grup gencin, mutluluğu bulabilmek için gösterdikleri çabayı anlatmaktadır. Karakterlerin alışveriş ve sikiş arasındaki bir yolda(Kozub, 2013,1) olduğu bu oyunda hikaye, alışveriş ve pornografik temalar üzerinden kurulmuştur. Oyunun bütününü oluşturan kaba dil ve şiddet unsurları, İn – Yer – Face Tiyatro öğelerine hizmet etmektedir. Küreselleşmenin bireyler üzerindeki etkilerinin hissedildiği bu oyunda, karakterler kimlik arayışı içerisindedir. Stager’in da belirttiği gibi, kültürel sınırların ötesindeki çağdaş yaşam ve eylem deneyimleri, hem geleneksel düşüncelerin yok olması hem de yeni simgesel ifade biçimlerinin ortaya çıkması anlamına gelmektedir. (Stager, 2004, 106) Oyundaki karakterlerin her şeyi alışveriş olarak isimlendirmeleri, kimliklerini ararlarken kullandıkları ifade biçimidir. 
 
Tartışmaya geçmeden önce, oyunun konusuna da değinerek, karakterlerin özelliklerini deşifre edeceğiz. Mark’ı, bağımlılıklarından kurtulma çabası içindeyken görürüz. Uyuşturucu bağımlısı olan Mark, Robbie ve Lulu’yu süpermarkette görmüş, onlara sahip olmak istemiş, zaman içerisinde onlara da bağımlı hale gelmiştir. Şimdiyse, bağımlı olduğu şeylerden kurtulmak için, bağımlılıklarını alışveriş olarak görmektedir.
 
Lulu ve Robbie, hayatlarında başkalarının etkisi altında olmaya muhtaç iki karakterdir. Hayatlarını idame ettirebilmeleri için  paraya ihtiyaç duyuyorlardır, eksikliğini çektikleri andan itibaren mutsuz olacaklardır. Öyle ki, daha çok para ve daha güvenli, mutlu bir hayat için, ilişkilerinden vazgeçmiş, Mark’ın yanına taşınmış ve himayesi altında yaşamlarını sürdürmeye başlamışlardır. 
 
Garry, on dört yaşındadır. Üvey babası tarafından defalarca tecavüze uğramıştır. Seks işçiliği yapmaktadır. Girdiği ilişkilerde tıpkı üvey babasının ona yaptığı gibi sert, eziyetçi tavrı aramaktadır. Hayatına alacağı insan, bu özelliklere sahip olmalıdır. 
 
Brian, uyuşturucu satıcısıdır. Kendisine bir maske edinmiş, bu maskenin arkasına saklanarak – adeta oynayarak –  ikili dünyası içerisinde gidip gelmektedir. Aynı anda hem Çehov oyunu yöneten bir tiyatro adamı, hem de para düşkünü, insanları manipüle eden bir uyuşturucu satıcısıdır. Kurduğu hayata, oluşturduğu maskeye fazlaca inanmıştır. 
Tüketim, bu karakterler için en önemli ihtiyaçtır. Tüketerek arınıyorlardır ve bu şekilde var oluyorlardır. Bu sebeple çalışmamız, Alışveriş ve Sik*ş oyununda görünen tüketim isteği üzerine olacaktır.
 
Kültürel anlamda insanlığın damarlarına kadar işlemiş olan tüketim isteği, bu oyunda da gördüğümüz gibi insanı yer yer ele geçiren bir durum haline gelmiştir. İnsan, güdülerinin esiri olur ve sürekli bir şeyler ister. Ellerinde olanın, kişilere yetmiyor oluşu, onları yeniyi edinme çabasına iter. Bauman’ın Küreselleşme isimli çalışmasında, Flusty’den yaptığı alıntıda da bahsedildiği gibi, geleneksel kamusal mekanların yerini (artık) özel olarak inşa edilen, özel olarak sahiplenilen ve yönetilen kamusal yığılma mekanları, yani tüketim mekanları almıştır. (Bauman, 1998, 29). Alışveriş merkezleri dünyayı ele geçirmiştir. Paraya sahip olan kişi güçlüdür, seçilmiş kişidir. Ravenhill, oyununda bu durumu Brian karakteri üzerinden şöyle dile getirmiştir; 
 
Brian: “Babam dedi ki, söyle oğlum İncil'in ilk sözleri nedir? Ben de bilmem dedim, İncil'in ilk sözleri nedir baba? Ve bana baktı, gözlerimin içine baktı ve dedi ki: Oğlum, İncil' de geçen ilk sözler… Önce parayı al. Al parayı önce.”(Ravenhill, 1996, 128).  
 
Onlar, hayatın en temel değerlerini yanlış anladılar. Onların incilinde yazdığı gibi para onlar için en önemli şeydi. Tüketicilik, onların vücutlarını yiyip bitiren, daha iyi bir hayat için yaşama umutlarını tüketen bir parazit olarak sunulmuş. (Kozub, 2013, 3)  Oysa ki, İncil önce çalış, sonra parayı al der. Fakat, bu oyunda karakterler, parayı hayatlarının merkezine koymuş, bir medenileşme aracı olarak görmüşlerdir. Ne kadar paraları olursa, o kadar medeniyete ulaşabilirler. Aşk ve tutku onların mutlu insanlar olmaları için yeterli değildir. 
 
Brian: “Çalışmak zorundayız. Yapmamız gereken şey para kazanmak. Onlar için. Benim oğlan için. Gelecek nesiller için. Elbette biz göremeyeceğiz o saflığı. Ama onlar görecek. Para kazanmaya devam ettiğimiz sürece. Kimyasallarla değil. Saf değiller. Kaynaklar iyi değil. Çocuklar ölüyor. Ve sonra gazete başlıklarında ve basın konferanslarında görüyoruz. Ve babasını görüyoruz, onca adamın ağladığını ve kendi kendimize diyoruz ki: kimyasallardan kurtulmanın zamanı geldi. İşte gelecek bu. Öyle değil mi? Alışveriş.Televizyon.” (Ravenhill,1996, 130).
Sonuç olarak, karakterlerin kendilerine varana kadar her şeyi tükettikleri bu oyunda, yukarıda da belirttiğimiz gibi küreselleşmenin etkilerini görüyoruz. Bauman’ın da çalışmasında değindiği gibi, küreselleşmeyle birlikte kişiler alışveriş için konumlandırılmış, yalnızca bunun için iletişime geçer hale gelmişlerdir. (Bkz: Bauman, 1998, 34) Tüketim isteği, sosyal ve ekonomik yaşantılarının yanında dini inançlarına da sıçramıştır. 
 
KAYNAKÇA
1- Kozub, Agnieszka. “ Consumer Society İn Mark Ravenhill’s Shoping and Fucking”. Academia.edu. Web. 28 Mayıs 2013. 
 
2- Stager, Manfred, (2004) Küreselleşme, (Abdullah Ersoy, Çev.) Dost Kitapevi(2006)
 
3- Ravenhill, Mark, (1996) Alışveriş ve Sik*ş, (Gonca Gülbey, Çev) Altıkırkbeş(2011)
 
4- Bauman, Zygmunt,(1998) Küreselleşme Toplumsal Sonuçları, (Abdullah Yılmaz) Ayrıntı Yayınları(1999)
 
 

Anahtar Kelimeler: alışveriş ve s***ş



0 Yorum
Hmm! Bu içeriğe henüz yorum yapılmadı, sen yazmak ister misin?
Bekle! Yorum yazmak için üye olmalısın Üye isen burayı tıkla. Üye olmak için de burayı tıkla.
Diğer Yazıları





TİYATRONLİNE

E-Bülten Üyeliği Görüş Bildir