MAKALELER

Shakespeare in Dünyası Kevin Spacey ile...

2011.10.07 00:00
| | |
5442

Sizce Nasıl?
Oyunu bir o kadar ünlü ve başarılı İngiliz yönetmen Sam Mendes yönetiyor...

Sam Mendes’in Yönettiği III. Richard Ünlü Oyuncu Kevin Spacey ve Beraberinde Büyük Bir Kadro ile İstanbul’da Sahnede

William Shakespeare’in tarihsel tragedyalarından biri olan III. Richard oyunu Londra’da Old Vic Tiyatrosu’nda 29 Haziran’da prömiyer yaptı. Oscar ödüllü ünlü Hollywood oyuncusu Kevin Spacey III. Richard rolünde oynuyor ve oyunu bir o kadar ünlü ve başarılı İngiliz yönetmen Sam Mendes yönetiyor. 

Oyunun tanıtımı, afişlerde Kevin Spacey’nin yüzü ile Londra’da yaklaşık beş altı ay önce yapılmıştı. Arkadaşlarımın bana zafer kazanmış edasıyla oyuna bilet aldıklarını söylediklerini anımsıyorum. Sanırım ömrümüzde bu kadar erken bilet aldığımız oyunların ilki bu. Düşünün ki, tiyatro öğrencileri bu performansı ve rejiyi görmek için nasıl bir heyecan içinde. Ekip davullarla gümbür gümbür geliyor. Kevin Spacey, bedenen ve ruhen role o kadar hakim ki gözlerini size çevirdiğinde delip geçecek adeta. Hırslı, öfkeli ve tutkulu tarafı bir yana, bir o kadar da mizaha yatkın tarafı ile gülümsememize sebep verebilir. Sadece Kevin Spacey değil, Annabel Scholey (Lady Anne), Haydn Gwynne (Kraliçe Elizabeth), Chuk Iwuji (Buckingham) ve Gemma Jones (Kraliçe Margaret) gibi diğer oyuncuların performansı da dikkate değer. Sam Mendes’in sinema vizyonu, tiyatro vizyonu ile iç içe geçmiş oyunu ikisinin de etkisiyle yansıtıyor. Yalın, yoğun ve çarpıcı seçimler var. Mesela bir sahneyi perde projeksiyonda seyrediyoruz. Daha çok anlatıp da oyunu seyredeceklerin keyfini kaçırmayayım. Sadece son olarak, sahnelemenin çağdaş bir yorum olduğunun altını çizmem gerek. Kimisine göre modernleştirme oyunu öldürür fakat ben Shakespeare oyunlarının çağdaş yorumlarını merakla takip ediyorum. Yeni teknolojinin ve modern kıyafetlerin içinde oyun, gündemin akışına paralel tanıdık fotoğraflar ortaya çıkarıyor. 

Sam Mendes ve Kevin Spacey, Amerikan Güzeli (American Beauty) filminde beraber çalışmıştı. Sam Mendes, benim yaşımdayken Judi Dench’in oynadığı Vişne Bahçesi (The Cherry Orchard, Anton Chekhov) oyununu yönetti. Royal Shakespeare Company,West End ve Bridge Project için yönettiği oyunlar ile tanınıyor. Aslında, Royal Shakespeare Company ile III. Richard oyununu daha önce de yönetti. Kevin Spacey, Old Vic tiyatrosunun genel sanat yönetmenliğini yapıyor. 6 yıl önce, Trevor Nunn yönetiminde II. Richard oyununda oynamıştı. Özellikle, 1995’te Olağan Şüpheliler (The Usual Suspects) filmi ile hafızamızda tazeliğini koruyan bir isim. 

1483-85 yılları arasında hüküm süren III. Richard, tarih kitabımda ince, uzun ve yakışıklı bir adam olarak anlatılıyor. William Shakespeare’in yazdığı oyun metnindeki gibi görünümü ve kamburluğu ile ilgili bir bilgi yok. Oyunda karşımıza çıkan III.Richard’ın fiziksel özellikleri, kişilik özellikleri kadar ilgi çekicidir. Mendes’in sahnelemesinde, Richard hafif kambur ve bacağındaki problemle karşımıza çıkıyor. III. Richard’ın fiziksel görünümü sanki ruhundaki özellikleri yansıtıyor. Bu dönem İngiliz tarihinde Güller Savaşı’nın son yılları ve III. Richard savaşın son çarpışmasında ölüyor. Oyun metnini inceleyen Prof. Dr. Mina Urgan şunları yazmış: ‘’En korkunç ahlaksızlıklarını, en iğrenç ikiyüzlülüklerini yaparken kurbanlarıyla alay ettiği, gizlice güldüğü için biz de onunla birlikte güleriz elimizde olmadan. Zaten III. Richard’ın bu alaycılığının her engeli aşan pırıl pırıl zekasının bizi büyüleyen bir yanı olduğu yadsınamaz. Gelgelelim, Richard her istediğini elde eder ama mutluluğa erişemez. Öldürdüğü yakınlarının hayaletleri düşlerine girip onu lanetler. Sevilmemenin, yeryüzünde yapayalnız kalmanın felaketini anlar gibi olur.’’ Bu satırlar oyunun konusunun da ipuçlarını veriyor. Richard’ın tahta geçmek uğruna her şeyi göze almış olması korkutucu ve olaylar geliştikçe ilişkiler güç ve iktidar konusu etrafında yoğunlaşıyor.  Shakespeare’in oyunlarının evrenselliği ve günümüzdeki geçerliliğinden hep bahsedilir. Bu anlamda bugün bu oyunu seyredince muhteşem İngilizce sözlerin hoş etkisi içerisinde, oyunun anlattıkları bakımından günümüzün politik ve sosyal konularına değinecek noktalara varabilirsiniz. Old Vic program kitapçığında Mendes ve Spacey, ‘’Karanlık Tarafı Keşfetmek’’ adlı söyleşi ile bu iktidar ve güç konusuna dair yorumlarını dile getiriyor. Yönetmen, Shakespeare’in İngiliz tarihinde gerçekleşen mesele ile güç meselesine nasıl odaklandığına dikkat çekiyor. Karanlık taraf…Karanlık işler…Kapılara çizilen işaretler…(X) Yani karanlık gücün ele geçirdikleri. 

III. Richard, The Bridge Project programı kapsamında İstanbul’da 5 – 9 Ekim tarihleri arasında  Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nde sahneleniyor. Biletlerin tükenmiş olma ihtimali yüksek. İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), İstanbul Şehir Tiyatroları ve Vodafone Red sponsorluğunda 6 gösterim yapacak oyun için biletlerin I. kademe ücretlerini duyunca inanamadım.  Sanırım oyunu Londra’da 12 pound ödediğim biletimle seyrettiğim için  şanslıyım. Umarım oyunu seyretmek isteyen öğrenciler bu fırsatı yakalayabilir. III. Richard, Londra’nın ardından yazın Epidaurus’ta antik tiyatroda sahnelendi. Haberlere göre İstanbul, Hong Kong, Singapur ve Sydney’de sahnelendikten sonra 2012’de New York’ta Brooklyn Müzik Akademisi’ndeki (BAM) gösterimlerle turneye devam edecek. Oyun İngilizce sahneleniyor. Gösterimde Türkçe üst yazı olacak. Sanırım 3 saat 15 dakika sürüyor. İngiliz edebiyatı eğitimimden dolayı Shakespeare’in metnine hayran olan ben, zamanın nasıl geçtiğini anlamadım. Nitekim, yönetmen tarafım biraz kısaltılabilirmiş diyor. Londra’da yazılan bazı eleştiriler de bu noktayı belirtmiş. 

Bu oyun haberini yazınca, İstanbul’da Oyun Atölyesi’nde Tiyatrotem’in sahnelediği III. Riçırd Faciası oyunu aklıma geldi. Oyunda kralın hikayesi kukla ile anlatılıyordu. Bu bakımdan oyuncuların performansı ve dramaturji çalışması etkileyiciydi. Dilerim yeni tiyatro sezonunda özgün ve başarılı oyunlar III. Richard’a gösterilen ilgiye sahip olur ve akşamlarımız bitmek bilmeyen dizilerle değil, en azından bazen, tiyatroda oyun seyrederek geçer. 


Yönetmen: Sam Mendes    Dekor Tasarımı: Tom Piper   Kostüm Tasarımı: Catherine Zuber 
Işık Tasarımı: Paul Pyant   Ses Tasarımı: Gareth Fry       Projeksiyon: Jon Driscoll    
Müzik: Mark Bennett 

Oyuncular:  Maureen Anderma, Stephen Lee Anderson, Jeremy Bobb,Nathan Darrow
Jack Ellis, Haydn Gwynne, Chuk Iwuji, Isaiah Johnson,Gemma Jones,Andrew Long
Katherine Manners, Howard W Overshown, Simon Lee Phillips, Gary Powell,Michael Rudko
Annabel Scholey, Kevin Spacey, Gavin Stenhouse, Hannah Stokely,Chandler Williams.


Kaynaklar: Urgan, Mina. İngiliz Edebiyatı Tarihi. Altın Kitaplar. 1986. 
Whitelaw, Ian. Kings and Queens of England and Scotland. Dorling Kindersley, 1999. 

Anahtar Kelimeler: Kevin Spacey, III. Richard, shakespeare



0 Yorum
Hmm! Bu içeriğe henüz yorum yapılmadı, sen yazmak ister misin?
Bekle! Yorum yazmak için üye olmalısın Üye isen burayı tıkla. Üye olmak için de burayı tıkla.
Diğer Yazıları





TİYATRONLİNE

E-Bülten Üyeliği Görüş Bildir