MAKALELER

Eleştirmen Olmak Ve Eleştiri Yazmak

2019.07.14 00:00
| | |
2961

Sizce Nasıl?
Çağımızda eleştiri hala olumsuz kalıbını ve düşüncesini bütün tazeliği ile koruyarak sürdürmeye devam etmiş...

Annem Güneş Sezai Akmen anısına……

ELEŞTİRMEN OLMAK VE ELEŞTİRİ YAZMAK  !

Çağımızda  eleştiri hala olumsuz kalıbını ve düşüncesini bütün tazeliği ile koruyarak  sürdürmeye devam etmiş olsa da genellikle bir yapıt üzerine inceleme olarak tanımı yapılan yazılar bile  en yalın şekliyle  her zaman eleştiri olarak  kabul görmüştür.

Eleştiri eksik olanı, kusurlu olanı, doğru olmayanı bulmak ya da görmek anlamında müdahaleyi zorunlu kıldığı gibi doğru olanın öne çıkması gibi taltif edici özellikleri de aslında içinde barındıran ve  yazarının dünya görüş ile de şekillenen özendirici önemli yazı türü olmuştur.

Tiyatro eserlerinde eleştiri   diğer edebi türlerden farklı olarak doğrudan canlı ve seyircinin de katılım ayrıcalığı ile tiyatro’nun en özgün yanını tespit etmiş ve  bu muhteşem törenin bir sonraki kuşaklara iletilmesine imkan veren kişiyi de eleştirmen kimliği ile etiketleyebilmek şansını yaratmıştır.

Eleştirmen kimliğini taşıyan ,taşımak  isteyen kişi ve kişilerin seyirciye ulaşmak anlamında kolaylığı ile birlikte seyirci üzerinde  eğitici yanı da öne çıkarılmıştır.
Psikoloji , edebiyat ,sanat tarihi, tarih, felsefe, ekonomi, yabancı dil, halkbilimi, hukuk , sosyoloji , yönetim ve sahne tasarımı gibi  kendi uzmanlık alanına yakın veya destekleyici donanıma eleştirmenlerinde tıpkı yönetmenler gibi ihtiyacı olduğu unutulmamıştır.

Eleştirinin istenilen şekilde  düzgün yapılabilmesi için de eleştirmenin sahip olacağı uzak açının gayet dikkatli olarak eleştiri şablonunda yerinin belirleme önceliğine önem verilmesi üzerinde de hassasiyetle durulmuştur.

Eleştirinin sade, açık ve okunurluğu ile birlikte  anlaşılırlığının yüksek olması istenilen özelliklerin bir çoğunun doğru olarak değerlendirilmesi ile yakın ilişkisinin kaçınılmaz olduğu da belirlenmiştir.

Eleştirmenin akademik kökenli ya da bu anlayışın dışında geleneksel çaba ile yetişmiş olması  üzerine farklı görüşler  kesin olmamakla birlikte yine zaman içinde eleştiriyi bu görüşlerinde farklı etkileyebileceği görülmüştür.

Önemli olan bir diğer husus  ise  duygusal rampada takılı kalan   ,kırıcı olan, gösteriyi görmeden yazma nezaketsizliğini sahip yazıların sahiplerinin  azımsanmayacak sayıda olması  hep bu anlamda eleştirmen  etiketi taşıyanlar için de düşündürücü olmuştur.

Eleştiri yazılarının eksikleri giderici anlamda düzeltici, inandırıcı ve samimi olması gibi  etkili ve okunabilirliğinin  gereğine inanıldığı gibi eleştirmenin sağlamlığı da önemli olmuştur.

Eleştirmen ise yol gösterici özelliğini öncelikle bilgi ve tecrübesi ile  bulan, bulduktan sonra inandırıcılığını kaybetmeden adil olarak  bu işi devam ettiren yukarıda belirtilen sağlamlığı için bir çok katmanda değerlendirilen kişi ya da kişiler  olmuştur. 

Sonuç olarak eleştiri yapmak için eleştirmenin bu anlamda pür olarak yeterli ve birikimli olması şartının dışında oyun izlemeden önce oyun hakkında mutlak bilgi sahibi olması veya okuması ,oyunu izlemesi  , özgün anlamda değerlendirme yapabilecek kişisel tınıları ile  birlikte yazar ve  dönem özellikleri göz ardı edilmeden yine yazar, yönetmen, oyuncu inceleme bilgisi ile birlikte sahne tasarımına uzanacak kişisel alt yapısının da  değerlendirme bilgisine  eleştirisinde  mutlak yer verilmesi beklenmiştir.

Bilgi ve donanım  ile oluşan ve yukarı da  yazmaya çalıştığım özelliklerle birlikte  tecrübeye de  saygı göstermeyi  acele etmeden  ama hak ederek ulaşmak, kişisel önceliklerini ve aceleciliklerini de önce gençlerin ve kendini hep genç görenlerin   tedavi etmeye yardımcı olmak üzere onları yeniden en sağlam şekli ile eleştirinin eleştirmeni tarafından  gün ışığına çıkarmaya ilkeli çalışmanın imkan sağlayacağına inancım her zaman tam olmuştur.
         
Füsun Akmen Balkaya
14.O7.2019/ist.

Anahtar Kelimeler: eleştirmen olmak, eleştiri, eleştiri yazmak



0 Yorum
Hmm! Bu içeriğe henüz yorum yapılmadı, sen yazmak ister misin?
Bekle! Yorum yazmak için üye olmalısın Üye isen burayı tıkla. Üye olmak için de burayı tıkla.
Diğer Yazıları





TİYATRONLİNE

E-Bülten Üyeliği Görüş Bildir