MAKALELER

Dullar - Diyarbakır Şehir Tiyatrosu

2009.11.05 00:00
| | |
2601

Sizce Nasıl?
Bu aslında sanatçıların halkla bütünleşmesinin de simgesi olmuştur…


 
     DBŞT, Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Turgut Atalay döneminde oluşturulmuştur. Sayın Atalay ve ekibinin ileri görüşlülüğü, bu yıl 18 inci yılını kutlayan ve artık kurumsallaşmayı da başarmış olan Şehir Tiyatrosu'nun bu olgun noktaya gelmesinde birinci derecede rol oynamıştır.
 
    Sayın Turgut Atalay'ın ilk genel sanat yönetmeni olarak Devlet Tiyatrolarından emekli olmuş usta bir yönetmeni yani Ziya Demirel'i işin başına getirmesi ve onun yanına da sanat danışmanı olarak Diyarbakır'ın Türk Tiyatrosu'na armağan ettiği büyük oyun yazarı Orhan Asena'yı atamış olması, bu kuruluşa nasıl bir önemle baktığının göstergesidir.
 
    Nitekim Sayın Demirel ve Sayın Asena'nın ciddi yaklaşımları sonucu Dicle Üniversitesi Öğretim görevlisi Muhsine Helime Yavuz, Veysel Öngören ve Devlet Tiyatrosu Bölge Müdürü Zafer Kayaokay'dan oluşan bir seçici kurul, yaptıkları ciddi bir sınavla aşağıdaki 20 kişiyi ilk sanatçılar olarak Şehir Tiyatrosu kadrosuna almışlardır:
 
    Mehmet Polat, Cuma Boynukara, Azizi Parlakyıldız, Vural Tantekin, M.Sait Alpaslan, Ayşe Sır, Onur Cebe, Nevrah Nakışçı, Mihriban Alanko, Ahmet Turan, Yılmaz Kurttekin, Sevgi Yıldız, Ergun Sacar, Vasfiye Sancar, Sabri Şenol, Hülya Kaya, Sibel Soyukara, Ali Kırkar, Şahabettin Dağ, Uğur Akmeşe, Ayşe Akyıldız, Handan Çapanoğlu, Necip Tayan ve Mehmet Emin Yalçınkaya.
 
    Devlet Tiyatrolarından emekli olan Hüseyin Mumcu'nun Baş dekoratör, Nuri Özakyol'un ise ışık tasarımcısı olarak atanmış olmalarının ise bu oluşuma ne kadar önem verildiğinin bir başka göstergesi olduğunu da belirtmiş olalım.
 
    Bu olgun kadro 12 Ocak 1990 gecesi Orhan Asena'nın "Atçalı Kel Memet" adlı oyununu Ziya Demirel'in başarılı rejisiyle Diyarbakır izleyicisinin karşısına çıkarır.
 
    Artık 1995 yılına kadar kesintisiz olarak Diyarbakır halkının tiyatro yaşamını zenginleştiren DBŞT; repertuarını bilinçle oluşturarak başarılı uygulamalarıyla halkımızın kültür yaşamını zenginleştirmeyi sürdürür.
 
    1995 Yılına kadar sergilenen oyunları şöyle sıralayabiliriz:
 
Gönül Avcısı Yazan: Diego Fabri Yöneten: Ziya Demirel
Cinler Değirmeni (Çocuk oyunu) Yazan/Yöneten: Ziya Demirel Çıkmaz Sokak 1992 Yazan: Tuncer Cücenoğlu Yöneten: Ziya Demirel
Ayının Fendi Avcıyı Yendi (Çocuk oyunu) Yazan: Muharrem Buhara Yöneten: Handan E. Çapanoğlu
Midasın Kulakları Yazan: Güngör Dilmen Yöneten: Ziya Demirel
Ölümü Yaşamak Yazan: Orhan Asena Yöneten: Ziya Demirel
Kadınlar da Savaşı Yitirdi Yazan: Curzio Malaparte Yöneten: Veysel Öngören
Yalan Yazan: Orhan Asena Yöneten: Cuma Boynukara
Ademin Kavuğu (Çocuk oyunu) Yazan: Haldun Marlalı Yöneten: Zülküf Çapanoğlu
Mem ile Zin Yazan-Yöneten : Cuma Boynukara
    Oyun seçimlerinden de görüleceği üzere siyasal ve evrensel temaların ortaya çıkardığı başarılı oyun metinleridir bunlar. Tiyatro tutucu çevrelerin tepkisini almakta gecikmez. Kimi temalar birtakım çevreleri tedirgin etmektedir. Ama DBŞT birlik ve beraberlik içinde yolculuğunu sürdürür.
 
    Ancak bu güzel yolculuk l995 yılında Büyükşehir Belediye Başkanlığına Refah Parti'li Dr.Ahmet Bilgin'in seçilmesiyle kesintiye uğrar. Başkan Bilgin "Bize tiyatro lazım değil. Halk benden kanalizasyon, yol, su istiyor" diyerek sanatçıları Belediyenin çeşitli yerlerinde görevlendirir ve tiyatro olayını sonlandırır. Bu saldırı yalnızca tiyatroya olmaz ve gene geçmiş dönemde Belediye bünyesinde kurulan Halk Müziği Korosu'nu da kapatır. Kentin güzelleşmesi için o dönemde gerçekten başarılı hizmetler de veren Dr. Bilgin'in tiyatrocu ve müzisyenleri, Belediye bünyesinde genellikle zabıta olarak görevlendirmesi ise işin başka bir traji-komik yanıdır. Oysa halkın; sanatsal, sosyal ve kültürel bilincinin gelişmesine katkı sağlamanın da, yerel yönetimlerin temel hizmet alanlarından biri olması gerçeğini unutan Dr.Bilgin'i, bu olumsuz tavrıyla hala anımsamaktadır Diyarbakır halkı.
 
    Ancak bu ortaçağ zihniyetine sanatçıların aydınlık direnişleri sürer ve halkın da desteğiyle sandıktan bir daha çıkamaz Dr. Bilgin ve ekibi…
 
    Bu aslında sanatçıların halkla bütünleşmesinin de simgesi olmuştur…
 
    2000 Yılında halkıyla ve sanatçılarıyla kaynaşmasını bilen yeni Belediye yönetiminin ilk uygulaması ise; DBŞT'yi ve Halk Müziği Korosu'nu eski işlevlerine kavuşturmak olur…
 
    Bugün 330 kişilik sandalye sayısına sahip DBŞT, 15 kişilik sanatçı kadrosuyla (hizmet alımlarıyla bu kadro sayısal olarak da büyüyebiliyor) haftanın belirli günlerinde halkımıza değişik tattaki oyunlarla tiyatro olayını yaşatmaya devam ediyor.
 
2000 Yılından bu yana sahnelenen oyunlara gelince:
Mahmud ile Yezida Yazan: Murathan Mungan Yöneten: Metin Boran
Bir Düş Üç Hasret Yazan: Dario Fo Yöneten: Metin Boran
Zengin Mutfağı Yazan: Vasıf Öngören Yöneten: Metin Boran
Şarkılarımız Ölmesin (Çocuk Oyunu) Yazan: Yılmaz Onay Yöneten: Handan Çapanoğlu
Sacco ile Vanzetti Yazan: Howard Fast Yöneten: Metin Boran
Özgürlük Oyunu Yazan: Adem Atar Yöneten: Metin Boran
Ölümü Yaşamak Yazan: Orhan ASENA Yöneten: M.Emin Yalçınkaya
Lysisrata Yazan: Aristophanes Yöneten: Metin Boran
Sevdalı Bulut Yazan Nazım Hikmet-Yılmaz Onay Yöneten: Handan E. Çapanoğlu
Islık Sever Max (Çocuk oyunu) Yazanlar: Carsten Kruger -Volker Ludwig Yöneten: Mehmet Gündüz
Özgürlüğün Bedeli Yazan: Emanuel Robles Yöneten: Mehmet Gündüz
Kurşun Askerin Utancı Yazan : Haluk Işık Yöneten: Mehmet Gündüz
Tiyatora Yöneten: Handan E. Çapanoğlu
Haneler Yazan: Ferhan Şensoy Yöneten: Mehmet Gündüz
Kırık Düşler Yazan: Duygu Yeral Yöneten: Dilan Güçer
Keleme Evine Yöneten: M. Emin Yalçınkaya
Hadi Öldürsene Canikom Yazan: Aziz Nesin Yöneten: Mehmet Gündüz
Sihirli Ülke (Çocuk oyunu) Yöneten: Mehmet Gündüz
Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz Yazan: Aziz Nesin Yöneten: Ferhat Keskin
Mala Dinan (Deliler Evi) Yazan: M. Emin Yalçınkaya Yöneten: Mehmet Gündüz
VE "DULLAR"     Dullar (Kayıplar) Şehir Tiyatrosu'nun bu sezon sahnelemekte olduğu oyunlardan biri. Şili'li ünlü romancı, oyun yazarı, gazeteci ve şair de olan Ariel Dorfman'ın l983 yılında yazdığı ilk romanıdır Dullar (Kayıplar). İzlediğimiz oyun bu romandan bir uyarlama. Ancak uyarlayanın kim olduğu afiş ve belgelerde gösterilmemiş.
 
    Manuel Sendero 'nun Son Şarkısı(1987), Ateş Sardı Evimi (1990), Konfidenz (1995) gibi romanları da olan gazeteci yazar Dorfman, asıl ününü Ölüm ve Kız (Death and Girl) adlı oyunuyla yapmıştır. Ünlü yönetmen Roman Polanski'nin filme de çektiği Ölüm ve Kız öylesine başarılı oldu ki, yazarının adını tüm Dünyaya tanıttı… Sonrasında ise Ölüm ve Kız oyun olarak da tüm Dünya sahnelerinde yer bulmaya başladı 1990 yılından başlayarak. Ülkemizde de başta Devlet Tiyatroları olmak üzere birçok özel topluluğun ilgisini çekti… İnsanlık suçu işkence üstüne ilginç bir deneme diyebileceğimiz bu üç kişilik ekonomik oyun halen Ankara Sanat Tiyatrosu'nda da sergilenmekte. Genellikle insan hakları, askeri darbeler, ABD gerçeği, zorba yönetimlerin dehşeti, sürgün olmanın zorlukları yer alır yapıtlarında Dorfman'ın…
 
    Bu konuda oldukça deneyimlidir yazar. Çünkü l973 yılında Şili'de CIA'nın desteğiyle general Pinochet, seçimle işbaşına gelmiş sosyalist Salvador Allende'yi kanlı bir darbeyle devirmiş ve ardından da l990 yılında ülkenin yeniden demokrasiye dönüş sürecine kadar da bir sürgün olarak yaşamıştır yazar…
 
    Şehir Tiyatrolarındaki oyun seçimlerine baktığımızda repertuar oluşumunda politik bir duruş/seçiş /yaklaşım doğal olarak ön plana çıkar. Dullar'ın da bu anlamda yerinde bir seçim olduğunu düşünüyorum.
 
    Oyun süresince gözaltındaki kayıp erkeklerini bekleyen kadınların gerilimli bekleyişlerine tanık olurken, birbirleri ile kadınca halleri ile yaşadıkları çatışmalar gözler önüne de serilir. Kadınlar umutlarını asla yitirmezler. Yaşadıkları baskı, psikolojik şiddet ve acı, onları erkeklerinin boş kalan sandalyelerini yakmaya iter. Ve sonunda da baskı ve şiddet uygulayan askerlerin kadınlarla baş edemediği sonucuna ulaşırız.
 
    Oyunu aynı zamanda Şehir Tiyatrolarımızın Genel Sanat Yönetmeni de olan Mehmet Gündüz yönetmiş. Yönetmen; açık biçim kurgulama tekniklerinden (eş zamanlı sahneler) başarıyla yararlanıyor. Böylelikle de bir oyun izlendiği gerçeği unutulmamış oluyor ve izleyicinin düşünmek için fırsat kazanması sağlanıyor.
 
    Koreografi Yeşim Coşkun' a, Dekor Tasarımı Serdar Geren'e, Işık Tasarımı Bayram Can'a ve Kostüm Tasarımı ise İsmail Oyur'a ait. Dekorun siyah bir fon önünde platformlarla ve görsel ışık efektiyle (göl ve ateş görüntüsü) oluşturulmuş olması ise, oyun metninin öne çıkarılması sonucunu doğuruyor.
 
    Özellikle kostümlerin tek tip oluşu, birlik hissi bağlamında etkileyici oluyor. Müzik seçimi de başarılı. Oldukça bunaltıcı olan gergin ortama uyum sağlamış. Ancak kime ait olduğu belirtilmemiş?. Bununla ilgili herhangi bir bilgiye de rastlayamadım.
 
    Oyunculuk genel anlamda başarılı ve belli düzeyin üstünde… Başta Handan Çapanoğlu olmak üzere, Ali Sağ, , Ayşe Sır, Hakan Karsak, Leyla Batgi, Mehmet Musaoğlu ve Şahabettin Dağ, hem seslerine olan egemenlikleriyle hem de duyarlılıklarıyla metni başarıyla aktarabiliyorlar izleyicilere.
 
    Yavuz Akkuzu ve Berfin Çalıştıran düzgün oyunculukları, Emine Bolat, Meral Yılmaz, Şükran Kılıç, Güllü Ulusoy, Şeyma İdman, Rüknettin Gün, Baran Tümerdem, Kemal Ulusoy, Özcan Ateş ise takım oyunundaki disiplinleriyle göz dolduruyorlar..
 
    Oyunda yürek acıtan sahneler gözleri yaşartırken, bölgede gerçekleşen durumlarla benzerlikler kurulmasına da yol açıyor… Özgürlüğe özlem duyan, barışa davet eden, evrensel ve insanlığa dair sağlam iletisiyle iyi bir seçim ve başarılı bir oyundur Dullar. İzlemek gerek…
 

 

Anahtar Kelimeler: dullar, diyarbakır şehir tiyatrosu



0 Yorum
Hmm! Bu içeriğe henüz yorum yapılmadı, sen yazmak ister misin?
Bekle! Yorum yazmak için üye olmalısın Üye isen burayı tıkla. Üye olmak için de burayı tıkla.
Diğer Yazıları





TİYATRONLİNE

E-Bülten Üyeliği Görüş Bildir